مشکلی به نام دندان عقل

دندان عقل یا دندان شماره ۸ کدام است؟

دندان عقل سومین دندان آسیای بزرگ در هر فک است و جایگاه آن در انتهایی‌ترین ناحیه قوس دندانی است. در هر نیم فک، دندان پیش بزرگ شماره ۱ محسوب می شود و سایر دندان ها به ترتیب شماره میگیرند. بنابر این چون در هر نیم فک ۸ دندان وجود دارد شماره دندان عقل ۸ است. معمولاً این دندان از ۱۸ سالگی تا اواخر دهه سوم عمر، رویش می‌کند. این دندان در صورتی که به اندازه و موقعیت مناسب رویش یابد می‌تواند در جویدن غذا به ما کمک کند.

همراه با تکامل جمجمه انسان قوس دندانی کوچکتر شده است اما سایز و تعداد دندان ها تغییر زیادی نکرده، به همین دلیل تخمین زده می شود که میزان نهفتگی دندان عقل نسبت به دوران های پیشین بیشتر شده است.

آیا رویش دندان عقل نسبت به سایر دندان ها نامنظم تر است؟

رویش دندان عقل نسبت به سایر دندان ها نامنظم تر است. گاهی محور عمودی این دندان با محور عمودی دندان جلویی، زاویه می‌سازد و این زاویه ممکن است به ۹۰ درجه یا بیشتر برسد. در بعضی موارد به سمت زبان و یا کام و در بعضی مواقع نیز تاج دندان در مجاورت لپ (گونه) فرد قرار می‌گیرد. نامنظمی در رویش دندان عقل باعث ایجاد مشکلاتی برای انسان می شود که از مهمترین آن ها می توان به پوسیدگی دندان جلویی، التهاب لثه، و درد اشاره کرد.

آیا دندان عقل نهفته همیشه مشکل ساز است؟

گاهی اوقات دندان عقل به صورت نهفته قرار می‌گیرد. در بعضی موارد این دندان‌ها تا پایان عمر به صورت نهفته باقی می‌مانند و هیچ مشکلی برای فرد ایجاد نمی‌کنند اما در بعضی موارد به واسطه مشکلاتی که ایجاد می‌کنند، سبب می‌شوند با انجام جراحی، کشیده شوند. تقریباً حدود ۵۰ درصد دندان های عقل نهفته مشکل ساز می شوند و بالاخره کشیده می شوند.

اوپرکولوم چیست؟

در جریان رویش دندان‌ عقل در ابتدا سوراخ کوچکی در ‌لثه ایجاد میگردد و به مرور با بزرگ‌تر شدن این سوراخ، دندان از میان این سوراخ به محیط دهان راه می یابد. گاهی ماه ها طول می کشد تا اینکه تاج دندان در دهان کاملاً نمایان شود. طی این مدت، سوراخ ایجاد شده برروی ‌لثه محل مناسبی برای ورود باکتری‌ها به بافت لثه است. در این شرایط لثه موجود بر روی دندان نیمه رویش‌ یافته را اوپرکولوم (Operculum) می‌نامند.

مشکلاتی که اوپرکولوم ایجاد میکند چیست؟

فضای موجود بین اوپرکولوم و تاج دندان عقل محل مناسبی برای رشد باکتری‌ها است که نتیجه این فعالیت‌، التهاب و عفونت اوپرکولوم و ایجاد درد شدید است. حتی ممکن است دندان فک مقابل با اعمال ضربات مکرر، باعث تشدید التهاب و عفونت شود. یکی دیگر از اشکالاتی که اوپرکولوم ایجاد میکند پوسیدگی دندان، قبل از رویش کامل دندان است.

چگونه می توان از مشکلات اوپرکولوم جلوگیری کرد؟

توصیه می شود برای جلوگیری از پوسیدگی دندان در این دوران، فضای بین لثه و دندان با دستگاه واتر جت دندانی مانند آکواجت (AQUA JET) و یا واترپیک (Waterpik)  شستشو شود. با این شستشو احتمال ایجاد پوسیدگی دندان، التهاب لثه و درد ناشی از آن به صفر می رسد.

درمان التهاب اوپرکولوم‌ چیست؟

در صورتی که بنا به تشخیص دندانپزشک حفظ دندان عقل برای فرد لازم باشد، برداشتن اوپرکولوم به روش جراحی تنها راه رفع مشکل است. درغیراین‌صورت، جراحی و درآوردن دندان روش جایگزین محسوب می‌شود.

چگونه میتوان وجود دندان عقل را مشخص کرد؟

با انجام رادیوگرافی می‌توان وجود دندان عقل را مشخص کرد. رادیوگرافی OPG (او پی جی) بهترین روش تشخیص وجود دندان عقل است. در این رادیوگرافی اندازه و نحوه قرار گرفتن دندان در استخوان فک مشخص می‌شود. اولین رادیوگرافی بهتراست در سن ۱۸ سالگی تهیه شود و سپس هرچند سال یک بار بنا به تشخیص دندان‌پزشک تکرار گردد تا اگر دندان عقل باعث صدمه زدن به دندان‌های جلوتر از خود بشود، از دهان خارج گردد.

دستگاهی که با آن رادیوگرافی او پی جی تهیه می شود بزرگ بوده، در مطب های رادیولوژی وجود دارد. همانطور که در تصویر زیر مشاهده می کنید سر بیمار در محل ویژه ای قرار می گیرد و دستگاه به دور سر بیمار می چرخد.

روش کشیدن دندان عقل چگونه است؟

بعد از تزریق بی‌حسی، در صورتی که دندان عقل کاملاً رویش یافته باشد و تاج دندان به طور کامل مشخص باشد، روش درآوردن دندان عقل مانند سایر دندان ها است. دندان‌های نهفته و نیمه نهفته را به روش جراحی از دهان خارج می‌کنند. کشیدن دندان عقل در سنین نوجوانی راحت‌تر انجام می‌شود چون استخوان اطراف دندان ضخامت و استحکام کمتری دارد. در انیمیشن زیر روش جراحی دندان عقل را به صورت نقاشی متحرک مشاهده می کنید.

پیش از کشیدن دندان عقل چه کارهایی ممکن است انجام شود؟

در بعضی مواقع ممکن است پیش از کشیدن دندان عقل پیش‌بینی‌هایی انجام گردد. تجویز آنتی‌بیوتیک مانند مترونیدازول و آموکسی سیلین، تجویز مسکن مانند رهافن استامینوفن و بروفن، تجویز آرام‌بخش مانند دیازپام، غرغره کردن با دهانشویه آنتی باکتریال حاوی کلرهگزیدین. چنانچه شما بنا به دستور پزشک از آسپیرین یا وارفارین(داروهای ضد انعقاد خون) استفاده می‌کنید با دندانپزشک خود مطرح کنید تا با صلاحدید او و پزشک معالج، مدتی قبل از کشیدن دندان، مصرف دارو قطع گردد.

مشکلات و عوارض احتمالی پس از کشیدن دندان عقل چیست؟

سرعت بهبودی و بروز عوارض به درجه سختی کشیدن دندان عقل بستگی دارد. عوارضی که به طور طبیعی ممکن است پس از کشیدن و یا جراحی دندان عقل ایجاد گردد به دو دسته تقسیم می‌شود: در ۲۴ ساعت اول و پس از آن.

عوارض ۲۴ ساعت اول پس از کشیدن دندان عقل ‌

۱️- خونریزی: بعد از کشیدن دندان یک عدد گاز استریل بر روی ناحیه کشیدن دندان قرار داده می‌شود و از شما خواسته می‌شود که1 تا ۲ ساعت آن را گاز بگیرید. بعد از برداشتن گاز استریل دهان خود را با آب خنک شستشو دهید و آب دهان را به شدت تخلیه نکنید. از خوردن چای و خوراکی های گرم پرهیز کنید تا خونریزی سر باز نکند.
چنانچه پس از برداشتن گاز، خونابه کمی مشاهده کردید طبیعی است، اما چنانچه خون قرمزرنگ مشاهده شد یک عدد گاز استریل از داروخانه تهیه و در محل کشیدن قرار دهید و تا دو ساعت دیگر آن را گاز بگیرید.

چنانچه ‌خون‌ریزی ادامه پیدا کرد، بر روی زخم خود بستنی بگذارید به این ترتیب: کمی بستنی به مدت ۳۰ ثانیه بر روی زخم قرار دهید و به آرامی دهان را تخلیه کنید. 1  دقیقه صبر کنید و مجدداً از بستنی استفاده کنید. این کار را چند بار تکرار کنید تا خونریزی بند آید. توصیه می شود موضوع بند نیامدن خون را با دندانپزشک خود در میان بگذارید.

۲- درد: دارو های مسکن و احتمالاً آنتی بیوتیک تجویز شده را سر ساعت میل کنید. داروهای مسکن که معمولاً در دندانپزشکی تجویز میشوند عبارتند از: استامینوفن، بروفن، رهافن.

3- تورم صورت: برای جلوگیری از ایجاد تورم صورت، در ۲۴ ساعت اول پس از کشیدن دندان عقل، باید از کمپرس آب سرد و غرغره آب سرد استفاده شود.

4- عفونت: پس از کشیدن دندان ممکن است باکتری‌های دهان به محل زخم هجوم ببرند و باعث عفونی شدن زخم شوند. برای جلوگیری از عفونت معمولاً آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود. آنتی بیوتیک های مرسوم در دندانپزشکی آموکسی سیلین، مترونیدازول، پنی سیلین وی (V)، آمپول های پنی سیلین ۱٫۲۰۰٫۰۰۰ واحد، ۸۰۰٫۰۰۰ واحد، و ۶٫۳٫۳ هستند. از کشیدن سیگار ، مصرف الکل و دهانشویه های حاوی الکل خودداری کنید. یکی دیگر از راه‌های جلوگیری از نفوذ میکرب ها به داخل زخم، غرغره کردن با دهانشویه ضد میکربی الزاماً بدون الکل است. استفاده از دهانشویه الکلی باعث ایجاد حس سوزش بر روی زخم می‌شود.

عوارض روز دوم به بعد پس از کشیدن دندان عقل

۱- حفره خشک (dry socket): لخته خونی که پس از کشیدن دندان در حفره استخوانی تشکیل می گردد مانند پانسمان زخم عمل می کند و استخوان را از دسترسی باکتری ها خارج می کند. بنا به هر دلیلی اگر لخته خون درون حفره استخوان تشکیل نشود و یا اینکه از درون زخم خارج گردد، محیطی مناسب برای رشد باکتری‌ها فراهم می‌شود که با درد شدید همراه است. این عارضه معمولاً با تاخیر ۲۴ تا ۴۸ ساعته پس از کشیدن دندان، ایجاد می گردد. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که ایجاد حفره خشک (dry socket) با وجود موارد زیر تشدید می یابد: فردی که قبلاً دچار حفره خشک شده باشد، کشیدن سیگار، طولانی شدن زمان کشیدن دندان و پایین بودن بهداشت دهان.

درمان حفره خشک (dry socket): دندانپزشک شما علاوه بر شستشوی زخم و تجویز مسکن و آنتی‌بیوتیک، پانسمان مخصوصی را به مدت ۴۸ ساعت درون زخم می‌گذارد که پس از سپری شدن این زمان، پانسمان حتماً باید درآورده ‌شود تا روند استخوان سازی دچار اشکال نشود.

۲- تورم صورت: بر عکس ۲۴ ساعت اول که داخل و خارج دهان باید خنک نگه داشته شود، در روز دوم پس از کشیدن دندان با غرغره آب ولرم و کمپرس آب گرم به کاهش تورم کمک کنید. غرغره با سرم نمکی خریداری شده از داروخانه بدون اشکال است ولی از غرغره با آب نمک دست ساز خودداری کنید، چون اولاً استریل نیست ثانیاً شما نمی‌توانید مقدار و غلظت نمک در آب را رعایت کنید.

دندان عقل چگونه تمیز می شود؟

آیا حفره به جا مانده از دندان کشیده شده را باید هر روز تمیز کرد؟

بلافاصله پس از کشیدن دندان، میکرب های دهان و خرده های مواد غذایی به درون حفره استخوان راه می یابند و باعث عفونت، درد، و بوی دهان می شوند. بنابراین تمیز کردن حفره، باعث کاهش مشکلات می شود. به این منظور از لوازم سخت مانند مسواک و یا خلال دندان استفاده نکنید. در دسترس ترین روش تمیز کردن حفره، استفاده از سرنگ استریل ۵ یا ۱۰ میلی لیتری است البته بدون سرسوزن فلزی. ورود سرسوزن فلزی به زخم می تواند عواقب بدی داشته باشد. بهترین و بی خطرترین روش تمیز کردن حفره استخوان، استفاده از آکواجت است. آکواجت آب را با فشار به درون زخم می فرستد و باعث تخلیه باکتری ها و مواد غذایی می شود.

کشیدن دندان عقل چقدر هزینه دارد؟

تعرفه درمان های دندانپزشکی هر سال تغییر می کند. مثلاً امسال (۱۳۹۵) طبق تعرفه نظام پزشکی در شهر اصفهان، هزینه کشیدن دندان عقل ۷۰۰۰۰ تومان می‌باشد.

آیا همه دندان های عقل باید کشیده شوند؟

یک قاعده کلی برای کشیدن دندان عقل وجود ندارد. عوامل متعددی بر تصمیم‌گیری دندانپزشک موثر هستند از جمله میزان کج بودن دندان، فشاری که به دندان جلویی وارد می‌کند، وجود دندان در فک مقابل، و سطح بهداشت دهان و دندان فرد. دندانپزشک شما با بررسی عوامل مختلف تصمیم می‌گیرد که آیا دندان شما باید کشیده شود یا نه.

قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *